Hướng dẫn các bạn soạn bài Bố cục và phương pháp lập luận trong văn nghị luận trong chương trình sách giáo khoa Văn lớp 7 ngắn gọn đơn giản

Khi viết một bài văn nghị luận thì bố cục là một phần rất quan trọng, bên cạnh đó thì có sự hỗ trợ của phương pháp lập luận trong văn nghị luận là một yếu tố hỗ trợ sự thành công của bài văn nghị luận. để có sự thành công thì có sự kết hợp giữa bố cục và phương pháp nghị luận trong văn nghị luận. Bài viết dưới đây hướng dẫn soạn bài bố cục và phương pháp lập luạn trong văn nghị luận ngắn gọn nhất.

I – MỐI QUAN HỆ GIỮA BỐ CỤC VÀ LẬP LUẬN
Đọc lại bài Tinh thần yêu nước của nhân dân ta. Xem sơ đồ dưới đây theo hàng ngang, hàng dọc và nhận xét về bố cục và cách lập luận, tức phương pháp xây dựng luận điểm ở trong bài.
(Gợi ý: Bài có mấy phần? Mỗi phần có mấy đoạn? Mỗi đoạn có những luận điểm nào? Hàng ngang (1) lập luận theo quan hệ nhân – quả, hàng ngang (3) lập luận theo quan hệ tổng – phân – hợp, hàng ngang (4) là suy luận tương đồng. Hàng dọc (1) suy luận tương đồng theo dòng thời gian.)
Trả lời:
- Bài tinh thần yêu nước có 3 phần
- Số đoạn của mỗi phần: phần 1 có 1 đoạn, phần 2 có 2 đoạn, phần 3 có 1 đoạn
- Luận điểm của mỗi đoạn:
+ Đoạn 1: nhân dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước
+ Đoạn 2: lịch sử đã có nhiều cuộc kháng chiến vĩ đại
+ Đoạn 3: đồng bào ta ngày nay cũng rất xứng đáng
+ Đoạn 4: bổn phận của chúng ta

II – LUYỆN TẬP
Đọc bài văn sau và trả lời câu hỏi
HỌC CƠ BẢN MỚI CÓ THỂ TRỞ THÀNH TÀI LỚN
Ở đời có nhiều người đi học, nhưng ít ai biết học cho thành tài.
Danh hoạ I-ta-li-a Lê-ô-na đơ Vanh-xi (1452-1519) thời còn bé, cha thấy có năng khiếu hội hoạ, mới cho theo học danh hoạ Vê-rô-ki-ô[1]. Đơ Vanh-xi thì muốn học cho nhanh, nhưng cách dạy của Vê-rô-ki-ô rất đặc biệt. Ông bắt cậu bé học vẽ trứng gà mấy chục ngày liền, làm cậu ta phát chán. Lúc bấy giờ thầy mới nói: “Em nên biết rằng trong một nghìn cái trứng, không bao giờ có hai cái có hình dáng hoàn toàn giống nhau! Cho dù là một cái trứng, chỉ cần ta thay đổi góc nhìn nó lại hiện ra một hình dáng khác. Do vậy nếu không cố công luyện tập thì không vẽ đúng được đâu!”. Thầy Vê-rô-ki-ô còn nói, vẽ đi vẽ lại cái trứng còn là cách luyện mắt cho tinh, luyện tay cho dẻo. Khi nào mắt tinh tay dẻo thì mới vẽ được mọi thứ. Học theo cách của thầy quả nhiên về sau Đơ Vanh-xi trở thành hoạ sĩ lớn của thời Phục hưng.
Câu chuyện vẽ trứng của Đơ Vanh-xi cho người ta thấy chỉ ai chịu khó luyện tập động tác cơ bản thật tốt, thật tinh thì mới có tiền đồ. Và cũng chỉ có những ông thầy lớn mới biết dạy cho học trò những điều cơ bản nhất. Người xưa nói, chỉ có thầy giỏi mới đào tạo đuợc trò giỏi, quả không sai.
(Theo Xuân Yên)
Câu hỏi:
a) Bài văn nêu lên tư tưởng gì? Tư tưởng ấy thể hiện ở những luận điểm nào? Tìm những câu mang luận điểm.
b) Bài có bố cục mấy phần? Hãy cho biết cách lập luận được sử dụng ở trong bài.
(Gợi ý: Câu mở đầu đối lập nhiều người và ít ai là dùng phép lập luận gì? Câu chuyện Đơ Vanh-xi vẽ trứng đóng vai trò gì trong bài? Hãy chỉ ra đâu là nhân, đâu là quả trong lập luận ở đoạn Kết bài.)
Trả lời:
a) Tư tưởng của bài văn là “ học cơ bản thì mới có thể thành người”. Tư tưởng ấy thể hiện ở những luận điểm là câu đầu và câu cuối. những câu mang luận điểm là :“Ở đời có nhiều người đi học, nhưng ít ai biết học cho thành tài.” Và “Người xưa nói, chỉ có thầy giỏi mới đào tạo đuợc trò giỏi, quả không sai.”
b) Bố cục của bài gồm 3 phần. cách lập luận được sử dụng trong bài là:
- Dùng lối lập luận đối chiếu so sánh để nêu luận điểm ở mở bài
- Kể lại câu chuyện để nêu luận điểm ở thân bài
- Kết bài lập luận nhân quả.

Xem thêm: soạn bài Bài ca Côn Sơn lớp 7 ngắn gọn - Nguyễn Trãi