Hướng dẫn các bạn soạn bài Bài học đường đời đầu tiên của Tô Hoài trong chương trình sách giáo khoa Văn lớp 6 ngắn gọn đơn giản

Soạn bài Bài học đường đời đầu tiên lớp 6 ngắn gọn

Bài học đường đời đáng nhớ của Dế Mèn

Có lẽ mỗi khi nhắc đến Tô Hoài thì ắt hẳn ai trong chúng ta cũng đều liên tưởng đến hình ảnh con dế mèn. Đó là tác phẩm thiếu nhi rất nổi tiếng có tựa Dế mèn phiêu lưu ý ra mắt lần đầu tiên vào năm 1941. Và trong bài viết ngày hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu một đoạn trích nhỏ trong tập truyện này – Bài học đường đời đầu tiên.

Bài học đường đời đầu tiên là văn bản nằm ngay trong chương I của tác phẩm Dế mèn phiêu lưu ký. Nội dung văn bản nói về một chú dế mèn tuy có ngoại hình to, khỏe nhưng lại bị thói kiêu căng, ảo tưởng và hay bắt nạt người khác. Trong truyện này, Dế Mèn đã có hành động sai trái khi khiến cho Dế choắt phải chết thảm, và kể từ đó Dế Mèn đã dằn vặt bản thân, hối hận và ăn năn những việc mình đã gây ra.

Để tìm hiểu rõ hơn về nội dung cũng như ý nghĩa của bài, thì trong bài viết này vforum sẽ hướng dẫn bạn soạn bài Bài học đường đời đầu tiên một cách ngắn gọn nhất.

Câu 1: Kể tóm tắt đoạn trích và cho biết:
a) Truyện được kể bằng lời của nhân vật nào?
b) Bài văn chia làm mấy đoạn, nội dung chính của mỗi đoạn?
Trả lời:
a. Truyện được kể bằng lời của nhân vật Dế Mèn, ở ngôi thứ nhất. -> Việc sử dụng ngôi kể giúp cho chúng ta tự hóa thân vào Dế Mèn, có hành động ngu dại của mình dẫn đến cái chết của Dế Choắt và sau đó đã ăn năn, hối hận.
b. Bố cục bài văn được chia làm 2 phần:
- Phần 1: Từ đầu … thiên hạ rồi -> Hình dáng, tính cách của nhân vật Dế Mèn.
- Phần 2: Còn lại -> hành động ngu dại của Dế Mèn, sau đó Dế Mèn đã ăn năn, một bài học đáng nhớ trong đường đời của Dế Mèn.

Câu 2: Hãy đọc kĩ đoạn văn từ đầu bài đến sắp đứng đầu thiên hạ rồi sau đó:
a) Ghi lại những chi tiết miêu tả, ngoại hình và hành động của Dế Mèn. Nhận xét về trình tự và cách miêu tả trong đoạn văn?
b) Tìm những tính từ miêu tả hình dáng và tính cách Dế Mèn trong đoạn văn. Thay thế một số từ ấy bằng những từ đồng nghĩa hoặc gần nghĩa rồi rút ra nhận xét về cách dùng từ của tác giả.
c) Nhận xét về tính cách của Dế Mèn trong đoạn văn này?
Trả lời:
a. Những chi tiết miêu tả ngoại hình và hành động của Dế Mèn:
  • Ngoại hình: càng mẫm bóng, vuốt cứng và nhọn hoắt, cánh dài, đầu tò, răng đen nhánh, râu cong dài.
  • Hành động: đạp phanh phách, vũ lên phành phạch, nhai ngoàm ngoạm, vuốt râu, đi đứng oai vệ, cà khịa, quát nạt, đá ghẹo.
-> Tô Hoài đã làm nổi bật được nhân vật Dế Mèn, với hình dáng to khỏe, tính cách thì kiêu căng, ngông nghênh.
b + c. Không nên thay thế những từ ngữ miêu tả về hình dáng, ngoại hình của Dế Mèn trong bài, bởi Dế mèn của Tô Hoài đã được miêu tả thực sự hoàn hảo, vừa dũng mảnh, vừa kiêu căng, tự cho mình giỏi để rồi nhận phải kết cục cay đắng, thảm hại.

Câu 3: Nhận xét về thái độ của Dế Mèn đối với Dế Choắt (biểu hiện qua lời lẽ, cách xưng hô, giọng điệu…).
Trả lời:
- Dế Mèn đã có những thái độ xem thường, khinh bỉ đối với Dế choắt, thể hiện ở chỗ:
  • Cách xưng hộ: chú – mày -> Dế mèn tự đặt mình ở vị thế cao hơn, xem thường Dế choắt.
  • Cách cư xử: chê bai, ích kỉ, sỉ nhục Dế choắt.

Câu 4: Nêu diễn biến tâm lí và thái độ của Dế Mèn trong việc trêu Cốc dẫn đến cái chết của Dế Choắt.
Qua sự việc ấy, Dế Mèn đã rút ra được bài học đường đời đầu tiên cho mình. Bài học ấy là gì?
Trả lời:
  • Ban đầu Dế Mèn rất kiêu căng, khinh thường nên thách thức Dế choắt chọc chị Cóc.
  • Sau khi chứng khiến cái chết thương tâm của Dế Choắt, dường như Dế Mèn vẫn chưa tin sự thực trước mắt, đến lúc hoàng hồn thì mới ăn năn, hối hận nhưng không kịp nữa rồi.

Câu 5: Hình ảnh những con vật được miêu tả trong truyện có giống với chúng trong thực tế không? Có đặc điểm nào của con người được gán cho chúng? Em có biết tác phẩm nào viết về loài vật có cách viết tương tự như truyện này?
Trả lời:
  • Hình ảnh những con vật được miêu tả trong truyện rất giống với thực tế. Tô Hoài mượn những hình ảnh, câu truyện này để khuyên nhủ chúng ta một điều rằng: ở đời phải biết xem trọng, biết mình là ai, …
  • Một số tác phẩm có viết về loài vật tương tự như truyện này chẳng hạn như: ăn khế trả vàng, rùa và thỏ, …

Kết cục của bài Dế Mèn đã thực sự ăn năn, hối hận về những hành động của mình. Chứng tỏ dế mèn có hiểu biết, nhận ra đươc những sai trái do mình gây ra, đó cũng là một việc tốt. Qua tác phẩm Bài học đường đời đầu tiên, chúng ta đã có thêm một bài học sâu sắc để hành trang trong cuộc sống của mình.

Hi vọng qua bài Soạn bài Bài học đường đời đầu tiên, các em đã nắm được những nội dung cơ bản nhất của bài học. Hẹn gặp lại và chúc các em học tập đạt kết quả tốt.

Xem thêm: Soạn bài Chương trình địa phương lớp 6 ngắn gọn